ಇಂದು (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23) ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೊನೆಯ ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜರ್ಷಿ ಶ್ರೀ ಜಯಚಾಮರಾಜೇಂದ್ರ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆ. ಅವರು ಕೇವಲ ರಾಜರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಒಬ್ಬ ದಾರ್ಶನಿಕ, ಸಂಗೀತಜ್ಞ, ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ. ಅವರ ಕೆಲವು ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಸಾಧನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ..
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಹರಿಕಾರ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ HAL – ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್, ಭದ್ರಾವತಿಯ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಮೈಸೂರು ಪೇಪರ್ ಮಿಲ್, ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಕೊಡಗು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೈಸೂರು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿತ್ತು.
ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪೋಷಕ ತಾವೇ ಅಪ್ರತಿಮ ವೀಣಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಷ್ಯನ್ ಸಂಯೋಜಕ ನಿಕೊಲಾಯ್ ಮೆದ್ಟ್ನರ್ ಅವರ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವಾದರು.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾದರಿ 1947 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗ, ತಮ್ಮ 1300 ವರ್ಷಗಳ ರಾಜವಂಶದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಷರತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಮಹಾರಾಜರಲ್ಲಿ ಇವರು ಒಬ್ಬರು. ನಂತರ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಪ್ರಮುಖರಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ತಮಿಳುನಾಡು ಹಾಗೂ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ರಾಜನಿಂದ ಸೇವಕನಾದ ಅಪರೂಪದ ಆದರ್ಶ ತೋರಿದರು.
ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಅವರಿಂದ ಆದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಕೊಡಗು ಆಗ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ “ಸಿ” ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 1956 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮರು ವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿ ಕೊಡಗು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಹಾಕಿದ್ದ ಆಡಳಿತದ ಬುನಾದಿಯೇ ಕೊಡಗಿಗೆ ವರವಾಯಿತು.
ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದಾಗಿ ನಮ್ಮ ಕೊಡಗಿನ ನೂರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕೊಡಗಿನ ಯುವಕರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶವಾದವು.
ಕಾಫಿ ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ಮೈಸೂರು ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಿಂದಲೇ. ಅಧಿಕಾರದ ಮದದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಇಂದಿನ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾವತ್ಸಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತೋರಿದ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ ಅವರಾಗಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮಗಳು.
