ಈ ಫೋಟೋ ನೋಡಿ… ಹೆಡೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ. ಅದರ ನಾಲಿಗೆಗೆ ತಾಗುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧ ಇಲ್ಲ. ಮುಖದಲ್ಲಿ ಭಯ ಇಲ್ಲ. ಇರುವುದು ಒಂದೇ – ಪ್ರೀತಿ…. ಇವರೇ ಮೂಲತಃ ಬಿಟ್ಟಂಗಾಲದವರಾದ ಪೊನ್ನೀರ ಗಗನ್. ಕೊಡಗಿನ ಕಾಡಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ, ನಾಡಿನ ಜನರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಆಪತ್ಬಾಂಧವ. ಜನ ಇವರನ್ನು “ಸ್ನೇಕ್ ಮ್ಯಾನ್” ಅಂತ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರು ಹಾವಿನ ಶತ್ರು ಅಲ್ಲ, ಅದರ ರಕ್ಷಕ.
ಇವರ ಕೈಗೆ ಕೋಲು ಇರುವುದು ಹಾವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಅಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಲು. 2000 ಇಸವಿಯಿಂದ ಇವರು ಹಿಡಿದು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಹಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ದಾಟಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಹೆಬ್ಬಾವುಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾವಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿ ಇದೆ, ಒಂದು ಜೀವ ಉಳಿದ ಕಥೆ ಇದೆ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಫೋನ್ ರಿಂಗಾದರೆ ಸಾಕು, ತಮ್ಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಹೊರಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಮಳೆ ಬರಲಿ, ಚಳಿ ಬರಲಿ, ಕತ್ತಲು ಕವಿಯಲಿ – “ಹಾವು ಬಂದಿದೆ ಅಣ್ಣಾ” ಎಂಬ ಒಂದು ಕರೆಗೆ ಇವರ ಪಾದ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಇವರು ಒಂದೇ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವರಿಗೆ ಇದು ಉದ್ಯೋಗ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕರೆ. ಕೊಡಗಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಋಣ ತೀರಿಸುವ ದಾರಿ.
ಪೊನ್ನೀರ ಗಗನ್ ಅವರು ಕೇವಲ ಹಾವು ಹಿಡಿಯುವವರಲ್ಲ. ಹಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಷವನ್ನು ತೆಗೆಯುವವರು. “ಹಾವು ಶತ್ರು ಅಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ತೋಟದ ಇಲಿ-ಕಪ್ಪೆ ತಿಂದು ಬೆಳೆ ಉಳಿಸುವ ಮಿತ್ರ” ಎಂದು ಮನೆಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ತಿಳಿಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದ ತಕ್ಷಣ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಏನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತೋಟದ ಆಳಿನವರೆಗೂ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಥವರಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾವು ಕಂಡ ಕೂಡಲೇ ಕೊಲ್ಲುವ ಪದ್ಧತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಜನ ಕೋಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಫೋನ್ ತೆಗೆದು ಗಗನ್ ಅವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಉರಗ ಸಂರಕ್ಷಣೆ. ಇದು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರದ ಪರಿಸರ ಪಾಠ.
ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪದಂತಹ ಅಳಿವಿನಂಚಿನ ಜೀವಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಅಂದರೆ ಇಡೀ ಕಾಡನ್ನು ಉಳಿಸಿದಂತೆ. ಒಂದು ಕಾಳಿಂಗ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ವಿಷಸರ್ಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪೊನ್ನೀರ ಗಗನ್ ಅವರು ಎಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತು ಕಾಳಿಂಗಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಕಾಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಅಂದರೆ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕೊಡಗಿನ ನೂರಾರು ಎಕರೆ ಕಾಡನ್ನು, ಅದರ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು, ಅದರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಈ ಹಸಿರು ಕಿರೀಟಕ್ಕೆ ಇವರು ನಿಜವಾದ ಕಾವಲುಗಾರ. ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಇವರ ಕೆಲಸದ ಹಿರಿಮೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಇವರಿಗೆ ಹಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವುದು ಭಯವಲ್ಲ, ಅಪಾರ ಕರುಣೆ. ಗಾಯಗೊಂಡ ಹಾವನ್ನು ಕಂಡರೆ ಮಗುವಿನಂತೆ ಉಪಚರಿಸಿ, ಗುಣವಾದ ಮೇಲೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. “ಅದು ನಮಗೆ ಏನೂ ಮಾಡಲ್ಲ, ನಾವು ಅದಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸರಳ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವಿಷಜಂತುವಿನಲ್ಲೂ ಜೀವದಯೆ ಕಾಣುವ ಇವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಿಜವಾದ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರತೀಕ. ಕೈಲ್ ಪೊಳ್ದ್ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯುಧ ಪೂಜಿಸುವ ಕೊಡವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂತೆ, ಇವರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾವಿನ ಕೋಲು ಕೂಡ ಜೀವ ರಕ್ಷಿಸುವ ಆಯುಧವೇ ಆಗಿದೆ.
ಕೊಡವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಕೊಡವ ಭಾಷಿಕ ಜನಾಂಗದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಳಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪೊನ್ನೀರ ಗಗನ್ ಅವರಿಗೆ, ಪರಿಸರ ಉಳಿಸುವುದು ಕೂಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವೇ. ಕಾಡು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೊಡಗು ಇಲ್ಲ, ಕೊಡಗು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೊಡವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ನಂಟನ್ನು ಅರಿತಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಇವರು ಉರಗಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪೊನ್ನೀರ ಗಗನ್ ಅವರಂತೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಎಲೆಮರೆಕಾಯಿಯ ಉರಗತಜ್ಞರು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಎನ್ನದೆ, ಪ್ರಾಣದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಈ ಪುಣ್ಯದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿ ಬರದಿದ್ದರೂ, ಅವರೆಲ್ಲರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಗೂ ನಮ್ಮ ನಮನಗಳು. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೊಡಗಿನ ಪರಿಸರದ ನಿಜವಾದ ಕಾವಲುಗಾರರು.
ಸರ್ಕಾರ, ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕೂಡ: ಇವರ ಜೊತೆಗೆ ಇದೇ ತರ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕನಿಷ್ಠ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಲಕರಣೆ, ವಿಮಾ ಯೋಜನೆ, ವಾಹನ ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾದರೂ ನೆರವು ನೀಡಬೇಕು. ಪ್ರಾಣದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ದುಡಿಯುವ ಇವರ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯ.
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗುರುತಿಸಿ ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದಂತಹ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಿಗಲಿ, ಕೊಡಗಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಉನ್ನತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಲಭಿಸಲಿ. ಇಂತಹ ಮಾನವೀಯ ಜೀವಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಧರ್ಮ. ಇವರ ಸೇವೆಗೆ ಸನ್ಮಾನ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅದು ಪೊನ್ನೀರ ಗಗನ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂದ ಗೌರವ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವೀಯತೆಗೆ, ಪರಿಸರ ಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಸಂದ ಗೌರವ. ಇವರಂತಹ ಆಪತ್ಬಾಂಧವರು ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಕೊಡಗಿನ ಕಾಡು ಇನ್ನೂ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿದೆ, ಕೊಡಗಿನ ಜನ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪೊನ್ನೀರ ಗಗನ್ ಅವರೇ, ನಿಮ್ಮ ಕೈ ಹಿಡಿದ ಕೋಲು ಕೊಡಗಿನ ಪಾಲಿಗೆ ವರ. ನಿಮ್ಮ ಎದೆಗಾರಿಕೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪಾಲಿನ ಭರವಸೆ. ನೀವು ಹಿಡಿದು ಕಾಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾವೂ ಕೊಡಗಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಗಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ನಿಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ, ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಹೀಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಲಿ. ನಿಮ್ಮ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ನೂರಾರು ಯುವಕರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಲಿ. ಕಾಡು-ನಾಡು-ಜನ-ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ನೀವು ಸದಾ ಹೀಗೆ ನಿಲ್ಲಿ. ನಿಮ್ಮ ಜೀವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯವಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಆ ಕಾಳಿಂಗನೂ ಹರಸಲಿ. ನಿಮಗೆ ಬಿಟ್ಟಂಗಾಲದ ಮಣ್ಣಿನ, ಕೊಡಗಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟಿ ನಮನಗಳು. ಕೊಡಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಉರಗ ರಕ್ಷಕರಿಗೂ ನಮ್ಮ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು.
